Acuze, masal ve halk anlatılarında geçen yaşlı, çirkin ve kötü niyetli kadın tipidir.
Kelimenin Anlamı
Masallardaki yaşlı ve kötücül kadın karakteri; mecazda ağır bir aşağılama sözü.
Cümle İçinde Kullanımı
- Masalda acuze, prensesi kandırmıştı.
- Filmdeki acuze karakteri çocukları korkuttu.
- Acuze kelimesi masal dışında incitici bir sözdür.
- Eski hikâyelerde acuze sık geçen bir tiptir.
Masallardaki Yeri
Acuze, dünya masallarının hemen hepsinde karşılığı bulunan bir arketiptir: Türk masallarındaki cadı karı, Batı masallarındaki kötü kalpli yaşlı kadın aynı işlevi görür. Anlatıdaki görevi kahramanın önüne engel çıkarmak, onu sınamak ve hikâyeyi hareketlendirmektir. Halk bilimciler bu tipin yaşlılığa ve yalnızlığa dair eski korkuları yansıttığını söyler. ⚠️ Kelimenin GÜNLÜK dilde kullanımı bambaşkadır: gerçek bir kişi için söylendiğinde hem yaşı hem görünüşü hedef alan ağır bir hakarettir ve kullanılmaması gerekir.
Kelimenin Kökeni
Acuze, Arapça kökenli bir kelimedir ve "çok yaşlı kadın" anlamı taşır. Türkçeye masal ve halk hikâyeleri yoluyla girmiş, zamanla yalnız yaşlılığı değil kötücüllüğü de anlatan bir tipi karşılar hâle gelmiştir. Bu, kelimenin anlamının zamanla daralıp olumsuzlaştığı bir örnektir.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Cadı, kocakarı, kart ve büyücü bağlama göre acuze yerine kullanılabilir. Büyücü olumsuz bir anlam taşımayabilir.