Akide, iki ayrı anlamla yaşayan bir sözcüktür: inanç esasları ve sert bir şekerleme türü. İkisi de Arapça akd (bağlamak) kökünden gelir.
Birinci anlam: inanç esasları
Akide, bir inancın temel ilkelerini anlatır. Kişinin tek tek kanaatlerini değil, düzenli biçimde ortaya konmuş esasları gösterir. Bu yüzden "akide kitabı" denir; kitap, esasların sıralandığı metindir.
İkinci anlam: akide şekeri
Akide şekeri, kaynatılıp soğutularak sertleştirilen bir şekerlemedir. Renkli ve çizgili olanları bayram sofralarının klasiğidir. Sözcüğün buradaki kullanımı da kökene bağlıdır: şeker soğurken bağlanır, yani katılaşır.
Cümle içinde kullanımı
- Bayram sabahı kavanozdan bir akide şekeri aldı.
- Akide şekerini kırmadan emmek gerekir, yoksa diş acıtır.
- Tartışma, inanç esasları yerine gündelik meselelere kaydı.
- Şekerci, akidenin kıvamını elindeki kaşıkla anlıyordu.
- Renkli akideler tezgâhta çocukların ilgisini çekiyordu.
Yakın anlamlı kelimeler
İnanç anlamında iman, itikat ve inanç esasları yakındır. İtikat akideye en yakın sözcüktür. Şekerleme anlamında ise tam bir eş anlamlısı yoktur; akide şekeri kendine özgü bir türdür.
Akılda kalan bir ayrıntı
Akide şekerinin çizgili görünümü, sıcak şeker hamurunun katlanarak çekilmesinden doğar. Usta hamuru defalarca katlar; her katlamada çizgi sayısı ikiye katlanır ve şeker soğuduğunda desen sabitlenir.