Aleyh, karşı ve zıt anlamına gelir. Arapça kökenlidir ve Türkçede tek başına değil, ek almış biçimleriyle yaşar.
Kullanım biçimleri
1. Aleyhinde — birine ya da bir şeye karşı. "Aleyhinde konuşmak" en sık geçen kalıptır. 2. Aleyhine — zararına, karşı sonuç doğuracak biçimde. "Karar aleyhine çıktı" denir. 3. Aleyhte — karşı tarafta yer alan. Oylamalarda kullanılır.
Leh ve aleyh
İkisi birbirinin karşıtıdır. Leh desteklemeyi, aleyh karşı çıkmayı anlatır. Resmî metinlerde ve oylamalarda ikisi birlikte geçer: "lehte üç, aleyhte beş oy." Günlük dilde leh daha az kullanılır, aleyh ise kalıplarıyla yaşamaya devam eder.
Cümle içinde kullanımı
- Mahkeme kararı davacının aleyhine sonuçlandı.
- Arkasından aleyhinde konuşulduğunu duyunca üzüldü.
- Öneri oylamada aleyhte çoğunlukla reddedildi.
- Hava koşulları planın aleyhine işliyordu.
- Aleyhindeki iddiaları tek tek yanıtladı.
Yakın anlamlı kelimeler
Karşı, zıt, olumsuz ve muhalif yakın anlamlıdır. Muhalif özellikle siyasal karşıtlığı anlatır. Zararına ise sonucu vurgular; aleyhine sözcüğü çoğu zaman bu anlamda kullanılır. Karşıtı leh ve lehinedir.
Akılda kalan bir ayrıntı
Aleyh sözcüğü, Türkçede tek başına kullanılmayan ama ek aldığında canlanan sözcüklerdendir. Aynı durumdaki başka örnekler nazaran, dair ve rağmendir: üçü de tek başına cümle kuramaz, bir tamlamanın içinde yaşar.