Amele, bedeniyle çalışan işçi anlamına gelir. Arapça amel (iş) kökünden gelir.
Kelimenin anlamı
Amele, kas gücüne dayanan işlerde çalışan kişiyi anlatır: inşaat, yol yapımı, yük taşıma gibi alanlarda kullanılırdı. Sözcük eskiden nötr bir meslek adıydı ve resmî belgelerde geçerdi.
Bugünkü kullanımı
Sözcük zamanla aşağılayıcı bir ton kazandı ve yerini işçi aldı. Bugün amele, çoğunlukla birinin emeğini küçümsemek için kullanılıyor; bu yüzden günlük konuşmada tercih edilmemesi gereken sözcüklerdendir. Tarihî metinlerde ve eski belgelerde ise nötr anlamıyla karşımıza çıkar.
Cümle içinde kullanımı
- Eski kayıtlarda yol yapımında çalışanlar amele olarak geçiyordu.
- Belgede amele sayısı ve çalışma süresi yazılıydı.
- Dedesi gençliğinde demiryolunda çalışmış, kendini hep işçi olarak
tanıtmıştı.
- Metinde geçen amele sözcüğü, dönemin resmî dilini yansıtıyordu.
- Tarihçi, sözcüğün anlam değişimini ayrı bir bölümde ele almıştı.
Yakın anlamlı kelimeler
İşçi, emekçi ve rençper yakın anlamlıdır. İşçi bugünün ölçütüdür ve her alanı kapsar. Emekçi emeğiyle geçinen herkesi anlatır ve olumlu bir ton taşır. Rençper ise tarım işçisini gösterir.
Akılda kalan bir ayrıntı
Amele, Arapçada amel (iş, eylem) kökünden gelen geniş bir ailenin üyesidir. Aynı kökten amel, muamele ve âmil sözcükleri de Türkçeye geçmiştir; hepsinin ortak fikri yapmak ve işlemektir.