Analiz, bir bütünü parçalarına ayırarak inceleme ve çözümleme yöntemidir.
Kelimenin Anlamları
1. Çözümleme: metin analizi. 2. Tıpta tahlil: kan analizi. 3. Veri incelemesi: satış analizi.
Cümle İçinde Kullanımı
- Verileri analiz ederek karar verdi.
- Kan analizi sonucu bekleniyor.
- Maç sonrası analiz yapıldı.
- Analiz olmadan yorum yapılmaz.
Analiz ve Sentez
Analiz tek başına yeterli değildir; onu tamamlayan işlem sentezdir. Analiz bütünü parçalara ayırıp her parçayı ayrı ayrı anlamaya çalışır; sentez ise parçaları yeniden birleştirip bütünün nasıl çalıştığını anlatır. Yalnız analizle kalmak, ağaçlara bakıp ormanı görememek demektir. Bu yüzden bilimsel çalışmalarda ikisi art arda kullanılır. Analizin güvenilir olması için üç şart aranır: veri doğru olmalı, yöntem baştan belirlenmeli ve sonuç tekrarlanabilmelidir — aynı veriyle aynı yöntem, aynı sonucu vermelidir.
Yaygın Bir Yanılgı
Analizde en sık yapılan hata, birlikte görülen iki şeyi neden-sonuç sanmaktır. İki değerin birlikte artması aralarında bir bağ olduğunu göstermez; ikisini birden etkileyen üçüncü bir etken olabilir. Bu yüzden ciddi analizlerde "birliktelik" ile "nedensellik" titizlikle ayrılır.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Çözümleme, inceleme, tahlil ve irdeleme bağlama göre analiz yerine kullanılabilir. Sentez analizin karşıtı, birleştirme işlemidir.