Banyo, yıkanmak için kullanılan oda ve yıkanma işinin kendisidir. İtalyanca bagno sözcüğünden gelir.
Kelimenin anlamları
1. Oda — evin yıkanma bölümü. "Banyonun musluğu damlıyor." 2. İş — yıkanma eylemi. "Akşam banyo yaptı." 3. Maruz kalma — güneş banyosu, buhar banyosu, kimyasal banyo.
Üçüncü anlam ilginçtir: orada banyo yıkanmayı değil, bir şeyin İÇİNDE uzun süre kalmayı anlatır. Fotoğrafçılıkta filmin "banyo edilmesi" de aynı fikirdendir.
Banyo ve hamam
Banyo evin içindedir, özeldir ve günlüktür. Hamam ise ortak kullanıma açık, buharlı, göbek taşlı bir yapıdır ve yıkanmadan çok bir âdet, bir buluşma biçimidir. İkisi aynı işi görse de kültürel yerleri farklıdır.
Cümle içinde kullanımı
- Banyonun fayansları yenilenecekti.
- Çocuğa akşam banyo yaptırdılar.
- Sahilde güneş banyosu yapanlar vardı.
- Banyo kapısı buhardan bulanmıştı.
- Eski fotoğraflar karanlık odada banyo edilirdi.
Yakın anlamlı kelimeler
Yıkanma, duş ve hamam yakın kavramlardır. Duş hem araç hem yıkanma biçimidir ve banyodan hızlıdır. Banyo ise hem odayı hem işi birlikte karşılar.
Kalıp kullanımlar
- Banyo yapmak — yıkanmak.
- Güneş banyosu — güneş altında uzanmak.
- Banyo takımı — lavabo, klozet ve küvetten oluşan set.
Akılda kalan bir ayrıntı
Türkçede banyo yalnız odayı değil işi de karşıladığı için "banyoda banyo yaptı" gibi kulağı tırmalayan cümleler kurulabilir. Konuşmada bu yüzden biri çoğunlukla "duş" ile değiştirilir.