Baraj, akarsuyun önüne yapılan ve suyu biriktiren büyük settir. Fransızca barrage sözcüğünden gelir.
Ne işe yarar
Baraj tek bir amaçla kurulmaz; çoğu baraj birkaç işi birden görür:
- Sulama — kurak aylarda tarlalara su verilir.
- İçme suyu — şehirlerin su ihtiyacı buradan karşılanır.
- Elektrik — biriken suyun basıncı türbinleri döndürür.
- Taşkın kontrolü — sağanaktan sonra sel suyu tutulur.
Nasıl elektrik üretir
Yüksekte biriken suyun kendisi bir enerji deposudur. Kapaklar açılınca su boruların içinden düşer ve türbini döndürür; türbin jeneratörü çevirir. Buna hidroelektrik denir. Üretim suyun miktarına ve düşüş yüksekliğine bağlıdır, bu yüzden kurak yıllarda azalır.
Cümle içinde kullanımı
- Barajın su seviyesi yazın belirgin biçimde düştü.
- Yeni baraj bölgenin sulama sorununu çözdü.
- Baraj kapakları yağmurdan sonra açıldı.
- Sınavda baraj puanını geçemedi.
- Baraj gölünün çevresi mesire alanı olmuştu.
Sporda ve sınavda baraj
Sözcük mecazi olarak da kullanılır: bir sınavı geçmek için gereken en düşük puan baraj puanı, turnuvada eleme turu ise baraj maçı diye anılır. İkisinde de ortak fikir GEÇİŞİ ENGELLEYEN EŞİKTİR.
Yakın anlamlı kelimeler
Set, bent ve gölet yakın kavramlardır. Bent daha küçük ve basittir. Gölet ise biriken suyun kendisidir, yapıyı anlatmaz.