Beyan, bir şeyi açıkça söyleme ve bildirme anlamına gelir. Arapça kökenlidir.
Kelimenin anlamı
Beyanın ayırt edici yanı RESMÎLİĞİDİR: kişi bir şeyi kendi ağzından ya da imzasıyla bildirir ve bunun sorumluluğunu üstlenir. Bu yüzden beyan çoğu zaman hukuki bir sonuç doğurur — yanlış beyan cezaya konu olabilir.
Nerelerde geçer
- Vergi beyanı — gelirin kendi bildirimiyle beyan edilmesi.
- Gümrük beyanı — sınırdan geçirilen eşyanın bildirilmesi.
- Mal beyanı — kamu görevlilerinin varlıklarını bildirmesi.
- Tanık beyanı — mahkemede tanığın anlattıkları.
Cümle içinde kullanımı
- Gelir beyanını son güne bırakmıştı.
- Tanığın beyanı tutanağa geçirildi.
- Yetkili, kararı basın toplantısında beyan etti.
- Beyanname eksiksiz doldurulmalıydı.
- Yanlış beyan cezaya yol açabilir.
Kalıp kullanımlar
- Beyan etmek — açıkça bildirmek.
- Beyanname — yazılı bildirim belgesi.
- Beyanda bulunmak — resmî açıklama yapmak.
Yakın anlamlı kelimeler
Açıklama, bildirim, ifade ve demeç yakın kavramlardır. İfade çoğunlukla adli bağlamdadır. Demeç basına verilen açıklamadır. Bildirim ise en nötr ve en Türkçe karşılığıdır.
Akılda kalan bir ayrıntı
Aynı Arapça kökten gelen beyanat (açıklamalar) ve beyaz ilgisiz görünse de kökteki fikir "açıklık"tır: hem görüşün açıkça söylenmesi hem rengin apaçık olması.
