Bütçe, belirli bir dönem için gelir ve giderlerin önceden planlanmasıdır. Fransızca budget sözcüğünden gelir.
Ayırt edici özelliği
Bütçe bir KAYIT değil bir PLANDIR: henüz olmamış gelir ve giderleri önceden tahmin eder. Dönem sonunda planla gerçekleşen karşılaştırılır ve aradaki fark değerlendirilir. Bu yüzden bütçe hazırlamak kadar onu izlemek de önemlidir.
Nerelerde yapılır
- Devlet — yıllık gelir ve harcamaların meclisçe onaylanması.
- Şirket — birimlerin yıllık harcama planı.
- Aile — aylık gelirin giderlere paylaştırılması.
- Proje — tek bir iş için ayrılan tutar.
Cümle içinde kullanımı
- Bu yılın bütçesi mecliste görüşüldü.
- Tatil için ayrı bir bütçe ayırmışlardı.
- Projenin bütçesi baştan aşıldı.
- Bütçe açığı geçen yıla göre daralmıştı.
- Aile bütçesini bir deftere yazıyordu.
Kalıp kullanımlar
- Bütçe açığı — giderin gelirden fazla olması.
- Bütçeyi aşmak — planlanandan çok harcamak.
- Kısıtlı bütçe — az parayla iş görmek durumu.
- Bütçe kalemi — bütçedeki tek bir gider başlığı.
Yakın anlamlı kelimeler
Plan, hesap ve ödenek yakın kavramlardır. Ödenek bütçede bir iş için ayrılmış tutardır, yani bütçenin bir parçasıdır. Hesap ise geçmişi gösterir.
Akılda kalan bir ayrıntı
Fransızca budget sözcüğünün kökü "küçük çanta" demektir: İngiltere'de maliye bakanı hesapları deri bir çanta içinde meclise getirirdi ve çantanın açılmasına "bütçenin açılması" denirdi. Ad oradan kalmıştır.