Buzul, yıllar boyunca biriken karın sıkışıp buza dönüşmesiyle oluşan büyük buz kütlesidir. Türkçe kökenlidir; buz sözcüğünden türetilmiştir.
Nasıl oluşur
Yüksek dağlarda ve kutuplarda yazın erimeyen kar yıllarca birikir. Üstteki katmanların ağırlığı alttakini sıkıştırır, hava boşlukları kaybolur ve kar buza dönüşür. Kütle yeterince kalınlaşınca kendi ağırlığıyla yamaç aşağı AKMAYA başlar — buzulun buz yığınından farkı budur: buzul hareket eder.
Yeryüzünü biçimlendirir
Buzul geçtiği yerde kayaları kazır ve taşır. Bugün gördüğümüz U biçimli vadiler, buzul gölleri ve moren adı verilen taş yığınları hep bu hareketin izidir. Dünyanın tatlı su kaynağının büyük bölümü de buzullarda tutulur.
Cümle içinde kullanımı
- Dağın kuzey yüzünde küçük bir buzul kalmıştı.
- Buzulların erimesi deniz seviyesini yükseltiyor.
- Buzul vadisinin tabanı geniş ve düzdü.
- Buzul gölünün suyu buz gibiydi.
- Buzul çağında bu bölge tamamen buzla kaplıydı.
Türkiye'de buzullar
Ülkede birkaç yüksek dağda küçük buzullar bulunur: Ağrı, Cilo ve Kaçkar dağları en bilinenleridir. Bu buzullar son yüzyılda belirgin biçimde küçülmüştür.
Yakın anlamlı kelimeler
Buz, aysberg ve kar örtüsü ilişkili kavramlardır. Buz suyun donmuş hâlidir; buzul ise bir yapı ve bir harekettir. Aysberg denize kopan buzul parçasıdır.