Çavuş, askerlikte belirli bir rütbeyi anlatan eski bir Türkçe kelimedir. Ordunun dışında da kullanılır: bir işin başındaki kişi ve tanınmış bir üzüm türü aynı adı taşır.
Kelimenin Anlamları
1. Orduda onbaşıdan üstte bulunan rütbe ve bu rütbedeki asker. 2. Bir işçi grubunun başında duran, işi düzenleyen kimse: ekip çavuşu. 3. İri taneli, ince kabuklu bir üzüm çeşidi: çavuş üzümü.
Cümle İçinde Kullanımı
- Çavuş, bölüğü sabah sayımı için sıraya dizdi.
- İnşaatta çavuş olmadan hiçbir iş başlamazdı.
- Bağdan sepet sepet çavuş üzümü topladılar.
- Terhisine iki ay kala çavuş oldu.
Kelimenin Geçmişi
Çavuş, Türkçenin eski kelimelerindendir ve tarih boyunca farklı görevleri karşılamıştır. Osmanlı döneminde saray ve devlet işlerinde haber götüren, tören düzenleyen görevlilere de çavuş denirdi. Bugün en yaygın kullanımı askerî rütbedir; buna karşılık inşaat ve tarım gibi alanlarda "işin başındaki kişi" anlamı canlılığını korur.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Rütbe anlamında astsubay ve erbaş; iş başı anlamında ustabaşı, formen ve ekip şefi kelimeleri çavuş yerine kullanılabilir.