Cemal, yüzün güzelliğini anlatan bir kelimedir. Günlük konuşmada az geçer; daha çok şiirde, klasik metinlerde ve kalıp sözlerde karşımıza çıkar.
Kelimenin Anlamları
1. Yüz güzelliği, güzel yüz. 2. Geniş anlamda güzellik, göze hoş görünen hâl. 3. Türkçede yaygın bir erkek adı.
Cümle İçinde Kullanımı
- Divan şiirinde sevgilinin cemali en çok işlenen konulardan biridir.
- Yıllar sonra karşılaştıklarında onun cemalini hemen tanıdı.
- Şair, baharın cemalini dizelerine taşımıştı.
- "Cemalinizi görmek nasip oldu" diyerek elini sıktı.
- Tabloda kadının cemali ışıkla aydınlanmış gibiydi.
Kalıp Kullanımlar
"Cemalini görmek" birini görmek, karşılaşmak anlamında nazik bir söyleyiştir. Klasik edebiyatta cemal, sevgilinin yüzünü anlatan temel kelimelerdendir ve çoğu zaman kemal (olgunluk) ile birlikte anılır. Bugün daha çok kişi adı olarak yaşamaktadır.
Kelimenin Kullanım Alanı
Cemal günlük konuşmada neredeyse hiç geçmez; yerini "güzellik" ve "yüz" almıştır. Buna karşılık halk türkülerinde, ilahilerde ve divan şiirinde sık kullanılır. Kelimenin bu edebî tonu, onu resmî ya da teknik metinlerde kullanışsız kılar; bir şiirde ise tam yerine oturur. Aynı kökten gelen cemile kelimesi hoşa gitmek için yapılan nazik davranışı anlatır: Ona küçük bir cemilede bulundu.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Güzellik, hüsün, endam ve sima yakın kullanımlardır. Sima yüzün kendisini, hüsün güzelliği genel olarak anlatır; cemal ise özellikle yüzün güzelliğini karşılar.