Cemre, kışın sonuna doğru havanın, suyun ve toprağın sırayla ısınmaya başlamasını anlatan halk takvimi terimidir. Kelimenin sözlük karşılığı "kor, köz"dür; ısınmanın küçük bir ateş gibi düştüğü düşünüldüğü için bu ad verilmiştir.
Kelimenin Anlamları
1. Halk takviminde şubat ayında havaya, suya ve toprağa düştüğüne inanılan ısı. 2. Kor hâlindeki ateş parçası, köz.
Ne Zaman Düşer?
Halk takvimine göre cemre üç aşamada düşer: önce havaya, yedi gün sonra suya, yedi gün sonra da toprağa. Bu üçlü sıra şubat ayına denk gelir ve her biri havaların biraz daha ılıması olarak yorumlanır. Toprağa düşen üçüncü cemreden sonra baharın başladığı kabul edilir.
Cümle İçinde Kullanımı
- Cemre havaya düştü, artık palto kalkar.
- Köyde toprağa cemre düşmeden tohum atılmaz.
- Şubatın ortasında hava birden yumuşayınca "ikinci cemre" dediler.
- Takvimde cemre günlerini işaretlemişti.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Isınma, ılıma ve köz kelimeleri bağlama göre cemre yerine kullanılabilir. Ancak cemre yalnız bir ısınmayı değil, belirli bir takvim sırasını da anlattığı için tam karşılığı bulunmaz.