Ceza, bir kuralın çiğnenmesi durumunda uygulanan yaptırımdır. Amacı hem karşılık vermek hem davranışı caydırmaktır.
Kelimenin Anlamları
1. Kural ihlalinin karşılığı olan yaptırım: para cezası. 2. Sporda kural dışı davranışın karşılığı: ceza sahası. 3. Günlük dilde sıkıntı veren durum: bu sıcak tam bir ceza.
Cümle İçinde Kullanımı
- Hız sınırını aşınca ceza yazıldı.
- Ceza sahası içinde yapılan faul penaltıyla cezalandırıldı.
- Kurallara uymayanlara uyarı cezası verildi.
- Cezanın amacı yalnız karşılık vermek değil, caydırmaktır.
Ceza Türleri
Hukukta cezalar niteliklerine göre ayrılır. Hapis cezası kişinin özgürlüğünü kısıtlar. Adli para cezası belirli bir tutarın ödenmesini gerektirir. İdari yaptırımlar ise trafik cezası gibi idarenin verdiği yaptırımlardır. Ayrıca belirli haklardan yoksun bırakma gibi ek yaptırımlar da bulunur.
Cezanın İlkeleri
Modern hukukta cezanın temel ilkeleri vardır: kanunilik, yani suç ve cezanın önceden kanunla belirlenmiş olması; orantılılık, cezanın eylemin ağırlığıyla uyumlu olması; ve şahsilik, cezanın yalnız eylemi yapana verilmesidir. Bu ilkeler keyfî cezalandırmayı önlemeyi amaçlar.
Deyimler
Cezasını çekmek, bir davranışın sonucuna katlanmaktır. Ceza kesmek yaptırım uygulamaktır. Cezaya kalmak ise okulda sınıfta tutulmayı anlatan gündelik bir kullanımdır.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Yaptırım, müeyyide ve ceza yakın kavramlardır. Karşıtı ödüldür. Af ise cezanın kaldırılmasını anlatır.