Dam, yapının en üstünde bulunan ve onu yağmurdan, kardan, güneşten koruyan örtüdür. Anadolu'da kelime ayrıca damlı tek gözlü yapıları ve ahırları karşılar.
Kelimenin Anlamları
1. Yapının üstünü örten bölüm: dama çıkmak. 2. Halk dilinde ahır ya da basit yapı: hayvanları dama koymak. 3. Kare bölmeli tahtada oynanan bir oyun: dama oynamak.
Cümle İçinde Kullanımı
- Kiremitleri kayınca damı yeniden onardılar.
- Yaz akşamları damda oturup serinlerlerdi.
- Kışın hayvanlar damda beslenirdi.
- Yağmur suyu damdan oluğa akıyordu.
Dam Çeşitleri
Yağışın çok olduğu bölgelerde damlar eğimlidir; böylece kar ve yağmur birikmeden akar. Kurak bölgelerde ise düz toprak damlar yaygındır. Geleneksel toprak damlar zaman zaman loğ taşı denilen silindir bir taşla bastırılarak sıkıştırılır, böylece su geçirmesi azaltılır. Bugün betonarme yapılarda düz teras çatılar da bu işi görür.
Deyimler
Damdan düşer gibi, bir sözü hiç hazırlıksız ve birdenbire söylemeyi anlatır. Dama çıkmak halk dilinde ortaya çıkmak, görünmek anlamında kullanılır. Bir işin sonunda elde kalanı anlatmak için damı aktarmak gibi yöresel kullanımlar da vardır.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Çatı damla neredeyse eş anlamlıdır; çatı daha çok eğimli olan için kullanılır. Teras düz damın üstündeki kullanılabilir alandır. Ahır anlamında ağıl ve ahır komşu kelimelerdir.