Fiil, bir işin yapıldığını, bir oluşun gerçekleştiğini ya da bir durumun sürdüğünü bildiren sözcük türüdür.
Kelimenin Anlamları
1. Dil bilgisinde iş, oluş ya da durum bildiren kelime: fiil çekimi. 2. Eylem, yapılan iş: söz değil fiil.
Cümle İçinde Kullanımı
- Cümledeki fiili bulmaya çalıştı.
- Sözleriyle fiilleri birbirini tutmuyordu.
- Fiiller zaman ve kişi eki alır.
- Yardımcı fiillerle birleşik yapılar kurulur.
Fiil Türleri
Anlam bakımından fiiller üçe ayrılır. İş fiilleri bir eylemin yapıldığını bildirir: yazmak, kırmak. Oluş fiilleri kendiliğinden gerçekleşen değişimi anlatır: sararmak, büyümek. Durum fiilleri ise bir hâlde bulunmayı bildirir: uyumak, oturmak.
Çekim
Fiil kökü tek başına kullanılmaz; kip ve kişi ekleri alarak çekimlenir. Bildirme kipleri zaman bildirir: geçmiş, şimdiki, gelecek ve geniş zaman. Dilek kipleri ise istek, şart, gereklilik ve emir bildirir. Kişi ekleri eylemi kimin yaptığını gösterir.
Çatı
Fiiller özne ve nesneye göre de sınıflandırılır. Etken çatıda işi özne yapar; edilgen çatıda ise işi yapan belli değildir: yazıldı. Geçişli fiiller nesne alabilir, geçişsizler alamaz. Bu ayrım cümlenin ögelerini bulmada yol gösterir.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Eylem fiilin Türkçe karşılığıdır ve yazı dilinde sıkça kullanılır. Yüklem ise fiilin cümledeki görevidir; her yüklem fiil olmak zorunda değildir.