Hilkat, yaratılış anlamına gelen eski bir kelimedir. Hem var edilme olayını hem de bir canlının doğuştan taşıdığı yapıyı karşılar.
Kelimenin Anlamları
1. Yaratılış: hilkatin başlangıcı. 2. Doğuştan gelen yapı, mizaç: hilkaten sakin biri.
Cümle İçinde Kullanımı
- Eski metinlerde hilkat konusu sıkça işlenir.
- Hilkaten sabırlı bir insandı, hiç öfkelenmezdi.
- Kitap, hilkatten günümüze uzanan bir anlatı sunuyordu.
Kullanım Notu
Hilkaten "yaratılıştan, doğuştan" anlamında kullanılır: hilkaten güçlü. Hilkat garibesi ise doğuştan olağan dışı bir yapıya sahip canlı için kullanılan eski bir tamlamadır; bugün kırıcı bulunduğu için kullanılmaması yeğlenir. Kelime günlük konuşmada neredeyse hiç geçmez; yerini yaratılış, doğa ve yapı almıştır. Klasik metinlerde, tasavvuf edebiyatında ve eski çevirilerde sık karşılaşılır. Bir kelimenin günlük dilden çekilip yalnız belirli metin türlerinde yaşamayı sürdürmesi Türkçede sık görülür; hilkat bunun tipik örneklerinden biridir.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Yaratılış, fıtrat, tabiat ve mizaç bağlama göre hilkat yerine kullanılabilir. Fıtrat doğuştan gelen yapıyı, mizaç kişinin duygusal eğilimini, tabiat ise hem doğayı hem huyu anlatır.