İroni, tersini söyleyerek anlatmaktır.
Kelimenin Anlamı
Söylenenin tersini kastederek, dinleyenin bunu anlamasını bekleyerek konuşma; söz sanatı olarak kinaye. Ayrıca: beklenenin tam tersinin gerçekleşmesi durumu.
Cümle İçinde Kullanımı
- İroni yaptığını anlamadılar.
- Durumun ironisi herkesi güldürdü.
- İronik bir gülümsemeyle baktı.
Söz İronisi ve Durum İronisi
Söz ironisinde konuşan, kastettiğinin tersini söyler: sağanak yağmurda "ne güzel hava" demek gibi. Durum ironisinde ise olayın kendisi terslik taşır: itfaiye binasının yanması gibi. İkincisinde konuşanın niyeti yoktur, tersliği hayat kurar.
İroni ile Alay
İroni her zaman incitici değildir; ince bir espri de olabilir, sert bir eleştiri de. Alay (istihza) ise doğrudan küçümseme amacı taşır. Yazılı iletişimde ses tonu görünmediği için ironi sık yanlış anlaşılır; bu yüzden kısa mesajlarda açıkça belirtmek çoğu zaman daha güvenlidir.
Kullanım Notu
İroni Yunanca kökenlidir, Türkçeye Batı dillerinden geçmiştir. "İronik" sıfat biçimidir.