Kıracak, kabuklu yemişleri kırmaya yarayan alet; aynı zamanda "kırmak" fiilinin gelecek zaman biçimi.
Kelimenin Anlamları
1. Alet: ceviz kıracağı. 2. Fiil çekimi: yarın kıracak.
Cümle İçinde Kullanımı
- Ceviz kıracağını getirdi.
- Fındık kıracağı çekmecedeydi.
- Camı kıracak diye korktu.
- Kıracak, kabuk kırmaya yarar.
Kaldıraç Mantığı
Ceviz kıracağı, basit makinelerin günlük hayattaki en açık örneklerinden biridir: iki kollu bir kaldıraçtır. Kollar birleşme noktasından (mesnet) uzaklaştıkça uygulanan kuvvet artar; bu yüzden cevizi kollara yakın değil, mesnete yakın yere koymak gerekir — orada kuvvet en yüksektir. Aynı ilke maşa, kerpeten ve makasta da geçerlidir. Elle kırılamayan bir kabuğun aletle kolayca kırılmasının sebebi budur: alet kuvvet üretmez, uygulanan kuvveti çoğaltır.
Ekin İşlevi
"Kıracak" kelimesindeki -acak / -ecek eki Türkçede hem gelecek zaman çekimi yapar hem araç adı türetir. Aynı yapıyı pek çok kelimede görmek mümkündür: açacak, silecek, giyecek, yakacak, çekecek. Bu ek, Türkçenin alet adı türetmedeki en işlek eklerindendir ve hangi anlamda kullanıldığı bağlamdan anlaşılır.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Maşa, kerpeten, alet ve ceviz kıracağı yakın kavramlardır. Kerpeten kavrama ve çekme işi yapar.