Kontrol, bir şeyin doğruluğunu denetleme; aynı zamanda bir süreci yönlendirme ve hâkim olma.
Kelimenin Anlamları
1. Denetim: kalite kontrolü. 2. Hâkimiyet: aracın kontrolünü kaybetti. 3. Sağlık kontrolü: yıllık kontrole gitti.
Cümle İçinde Kullanımı
- Ürünler kontrolden geçti.
- Aracın kontrolünü kaybetmedi.
- Yıllık kontrolünü yaptırdı.
- Kontrol listesi hazırlandı.
Kontrol Listesi
Karmaşık işlerde hata yapmanın en yaygın sebebi bilgisizlik değil unutmaktır. Bu yüzden havacılıkta, ameliyathanede ve sanayide kontrol listeleri kullanılır: yapılacaklar sırayla yazılır ve tek tek işaretlenir. Bu basit uygulamanın ciddi hataları belirgin biçimde azalttığı defalarca ölçülmüştür. Listelerin işe yaramasının sebebi, deneyimli kişilerin bile baskı altında adım atlayabilmesidir; liste, dikkati değil hafızayı destekler.
Denetim ile Hâkimiyet
Kelimenin iki anlamı arasındaki bağ ilginçtir. Denetim anlamında kontrol, bir şeyin olması gerektiği gibi olup olmadığını sınamaktır. Hâkimiyet anlamında ise bir süreci istenen yönde tutabilmeyi anlatır: aracın kontrolü, duyguların kontrolü gibi. İkisinde de ortak olan fikir, belirlenmiş bir hedeften sapmanın fark edilmesi ve düzeltilmesidir. Mühendislikte bu mantık "geri besleme" olarak adlandırılır: ölç, karşılaştır, düzelt.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Denetim, teftiş, hâkimiyet ve muayene bağlama göre kontrol yerine kullanılabilir. Teftiş resmî denetimi anlatır.