Ocak, Türkçede birbirinden uzak birkaç anlamı bir arada taşıyan kelimelerden biridir.
Kelimenin Anlamı
1. Ateş yakılan, yemek pişirilen yer: ocağın başında. 2. Yılın ilk ayı: Ocak ayı. 3. Yer altından taş, kömür ya da maden çıkarılan yer: kömür ocağı. 4. Mecazi olarak ev, aile, yuva: ocağı tütmek.
Cümle İçinde Kullanımı
- Ocakta pişen çorbanın kokusu bütün eve yayıldı.
- Ocak ayında kar bu bölgede olağan sayılır.
- Mermer ocağında çalışanlar için yeni bir yol açıldı.
- Yıllar sonra köye döndüğünde ocağın hâlâ tüttüğünü gördü.
Deyimler
- Ocağı tütmek: evi ayakta olmak, ailesi sürmek.
- Ocağına düşmek: birinden yardım istemek, sığınmak.
- Ocağını söndürmek: bir ailenin düzenini yıkmak.
Ay Adı Olarak Ocak
Yılın ilk ayı olan Ocak, özel ad sayıldığı için büyük harfle yazılır: 5 Ocak, Ocak ayı. Tarih belirtilirken gün ve ay yan yana yazıldığında ayın adı yine büyük başlar.
Kullanım Notu
Ateş yakılan yer anlamındaki ocak küçük harfle yazılır; ay adı büyük harfle. Bu ayrım yazıda en sık karıştırılan noktadır. Ayrıca ocak bugün mutfaktaki pişirme aygıtının da adıdır: dört gözlü ocak.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Pişirme yeri anlamında fırın ve soba, maden anlamında maden yatağı, mecazi anlamda yuva ve aile yakın kelimelerdir.
