Patrona, Osmanlı donanmasında kaptanıderyadan sonra gelen rütbe ve bu rütbedeki komutan.
Kelimenin Anlamı
Osmanlı donanmasında ikinci sıradaki komutan ve onun gemisi.
Cümle İçinde Kullanımı
- Patrona, donanmanın ikinci komutanıydı.
- Patrona gemisi limandan ayrıldı.
- Tarihte Patrona Halil olayı bilinir.
- Patrona, deniz rütbelerindendir.
Osmanlı Donanma Düzeni
Osmanlı deniz teşkilatında en üst komutan kaptanıderya idi; ondan sonra patrona ve ardından riyale gelirdi. Bu adlar aynı zamanda ilgili komutanın bindiği gemiyi de anlatırdı; yani "patrona" hem rütbe hem gemi adıydı. Donanmanın en güçlü gemileri komuta kademesine ayrılırdı, çünkü haberleşmenin görsel işaretlerle yapıldığı bir dönemde komuta gemisinin görünür ve dayanıklı olması gerekiyordu. Modern donanmalardaki "amiral gemisi" kavramı da aynı mantığın devamıdır.
Patrona Halil İsyanı
Kelime, tarihte adıyla anılan bir olayla da bilinir: Patrona Halil İsyanı (1730). Lale Devri olarak anılan dönemin sonunu getiren bu ayaklanma, İstanbul'da başlamış ve padişahın tahttan çekilmesiyle sonuçlanmıştır. İsyana adını veren kişinin bu lakabı, daha önce patrona gemisinde görev yapmış olmasından gelir. Olay, Osmanlı tarihinde dönemsel bir kırılma noktası olarak incelenir.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Kaptanıderya, riyale, amiral ve donanma yakın kavramlardır. Riyale patronadan sonra gelen rütbedir.