Aciz, bir işi yapmaya gücü yetmeyen kişiyi ya da durumu niteler. Hukuk dilinde borç ödeyememe hâli için de kullanılır.
Kelimenin Anlamları
1. Gücü yetmeyen, elinden bir şey gelmeyen: aciz kalmak. 2. Hukukta borcunu ödeyemeyecek durumda olma: aciz belgesi.
Cümle İçinde Kullanımı
- Olay karşısında aciz kaldıklarını itiraf ettiler.
- Kendini aciz hissetmesini istemiyordu.
- Alacaklı, borçlunun aciz hâlini ileri sürdü.
- Yardım eli uzatılmayınca aciz duruma düştü.
Hukukta Aciz
İcra hukukunda, borçlunun malvarlığı borcunu karşılamaya yetmiyorsa alacaklıya aciz belgesi verilir. Bu belge alacağın tümüyle tahsil edilemediğini gösterir ve alacaklıya belirli haklar sağlar. Ticaret hukukunda şirketlerin borca batık hâli iflas süreçlerinin başlangıcı olabilir.
Kullanım Notu
Kelime "acizim", "acizane" gibi biçimlerde eskiden alçak gönüllülük bildirmek için de kullanılırdı; bugün bu kullanım daha çok resmî ve eski metinlerde görülür. Acz ise aynı kökten gelen ve güçsüzlük hâlini anlatan isimdir.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Güçsüz, çaresiz, zayıf ve iktidarsız yakın kelimelerdir. Karşıtı muktedir, güçlü ve yeterlidir.