Anlam, bir sözcüğün, cümlenin ya da davranışın taşıdığı içeriktir. Anlamak fiilinden türemiştir.
Anlam türleri
1. Gerçek anlam — sözcüğün ilk ve temel karşılığı. "Buz soğuktu." 2. Mecaz anlam — benzetme yoluyla kazanılan ikinci karşılık. "Karşılaması çok soğuktu." 3. Terim anlam — bir alandaki özel karşılık. Dil biliminde kök sözcüğün değişmeyen bölümüdür; matematikte başka bir şeydir. 4. Yan anlam — gerçek anlamdan doğan ama ondan uzaklaşmış kullanım. "Masanın ayağı" bunun örneğidir.
Cümle içinde kullanımı
- Cümlenin anlamı, vurgunun yerine göre değişiyordu.
- Sözcüğün mecaz anlamını sözlükten kontrol etti.
- Bu davranışın ne anlama geldiğini kimse çözemedi.
- Anlamı belirsiz bir cevap verdi.
- Çevirmen, sözcüğün terim anlamını tercih etti.
Anlam zamanla değişir
Sözcükler sabit değildir. Bir sözcük zamanla anlamını daraltabilir, genişletebilir ya da bambaşka bir yere kayabilir. Türkçede yavuz sözcüğü eskiden kötü anlamındaydı, bugün yiğit anlamını taşır. Bu değişime anlam kayması denir.
Yakın anlamlı kelimeler
Mana, kavram ve içerik yakın anlamlıdır. Mana Arapça kökenlidir ve aynı şeyi anlatır. Kavram ise sözcüğün gösterdiği zihinsel karşılıktır; anlamla iç içedir ama aynı değildir.
Akılda kalan bir ayrıntı
Bir sözcüğün sözlükteki anlamı ile cümledeki anlamı her zaman aynı olmaz. Cümle, sözcüğün hangi anlamının geçerli olduğunu belirler; bu yüzden sözlükler örnek cümle verir.