Bahane, bir işi yapmamak ya da bir durumu açıklamak için öne sürülen, çoğu zaman gerçek olmayan sebeptir.
Kelimenin Anlamı
Gerçek sebebin yerine öne sürülen, inandırıcı görünmesi amaçlanan gerekçe.
Cümle İçinde Kullanımı
- Gelmemek için bahane aradı.
- Bu bir bahaneden ibaretti.
- Yağmuru bahane edip yürüyüşü erteledi.
- Bahane üretmek yerine sorunu konuştular.
Bahane, Mazeret ve Gerekçe
Üçü karıştırılır. Gerekçe bir kararın dayanağıdır ve doğruluğu iddia edilir. Mazeret gerçek bir engeli anlatır: hastalık, kaza, zorunlu bir durum. Bahane ise gerçek sebebin yerine geçirilen, çoğu zaman uydurulmuş açıklamadır. Aradaki fark niyettedir: mazeret açıklar, bahane örter. Dilde bahane pek çok kalıpta geçer: bahane aramak, bahane uydurmak, bahane etmek, bir bahaneyle gelmek. Son kalıp olumsuz değildir; bir buluşma vesilesi anlamında da kullanılır. Bahanenin en bilinen özelliği tekrarlandıkça inandırıcılığını yitirmesidir.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Mazeret, gerekçe, kılıf ve vesile bağlama göre bahane yerine kullanılabilir. Kılıf uydurulmuş açıklamayı, vesile ise aracılık eden durumu anlatır.