Barut, ateş alınca hızla yanan ve büyük hacimde gaz üreten patlayıcı karışımdır. Farsça kökenlidir.
Nasıl çalışır
Barut aslında "patlamaz", ÇOK HIZLI YANAR. Yanma sırasında katı karışım bir anda gaza dönüşür; kapalı bir yerde bu ani genleşme basınç yaratır ve mermiyi ileri iter. Açık havada aynı barut yalnız parlayıp söner — asıl kuvvet kapalılıktan doğar.
Kara barut
En eski türüdür: güherçile, kükürt ve odun kömürü karışımıdır. Çin'de bulunmuş, oradan batıya yayılmıştır. Yanarken yoğun beyaz duman çıkarır; bu yüzden eski savaş anlatılarında meydanın dumandan görünmez hâle geldiği söylenir. Modern silahlarda yerini dumansız baruta bırakmıştır.
Cümle içinde kullanımı
- Havai fişeklerin barut kokusu meydana yayıldı.
- Barut fıçısı ambarın en dibinde saklanırdı.
- Tüfeğin barutu nemlenince ateş almadı.
- En ufak sözde parlıyor, barut gibi adam.
- Barutun bulunuşu savaş biçimini kökten değiştirdi.
Deyimler ve kalıp kullanımlar
- Barut gibi — çabuk öfkelenen.
- Barut fıçısının üstünde oturmak — her an patlayacak bir durumda olmak.
- Barutunu kuru tutmak — hazırlıklı beklemek.
Yakın anlamlı kelimeler
Patlayıcı ve dinamit yakın kavramlardır ama aynı değildir: dinamit çok daha güçlü ve farklı bir bileşimdir, barut ise itici olarak kullanılır.