Basınç, bir yüzeye dik olarak uygulanan kuvvetin birim alana düşen miktarıdır.
Kelimenin Anlamları
1. Fizikte büyüklük: hava basıncı. 2. Tıpta tansiyon: kan basıncı. 3. Mecazda zorlama: baskı ve basınç altında.
Cümle İçinde Kullanımı
- Lastiğin basıncı düşüktü.
- Hava basıncı yağmuru haber verir.
- Kan basıncı ölçüldü.
- Basınç, alanla ters orantılıdır.
Alan Küçülünce Basınç Artar
Basıncın temel kuralı basittir: aynı kuvvet daha küçük bir alana uygulandığında basınç artar. Bıçağın kesmesi, çivinin çakılabilmesi ve topuklu ayakkabının zemine iz bırakması hep bu yüzdendir. Tersi de doğrudur: kar ayakkabısı ve paletin ağırlığı geniş alana yayması sayesinde kişi kara batmaz. Aynı ilke mühendislikte de kullanılır — temellerin geniş yapılmasının sebebi binanın ağırlığını daha büyük bir alana yaymaktır.
Hava ve Sıvı Basıncı
Atmosfer, üzerimizde bir hava sütunu taşır ve bu bir basınç oluşturur; yükseğe çıkıldıkça sütun kısaldığı için basınç düşer. Kulakların uçakta ve yüksek yolda tıkanmasının sebebi budur. Sıvılarda ise basınç derinlikle artar: dalgıçların derine indikçe daha yüksek basınca maruz kalması ve barajların tabana doğru kalınlaşması aynı kuralın sonucudur. Meteorolojide alçak ve yüksek basınç alanları hava durumunun temel göstergelerindendir.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Baskı, tazyik, tansiyon ve kuvvet bağlama göre yakın kelimelerdir. Tansiyon kan basıncının karşılığıdır.