Buyruk, yetkili bir kişi ya da makam tarafından yapılması kesin olarak istenen iştir. Emir kelimesinin öz Türkçe karşılığıdır.
Kelimenin Anlamları
1. Yapılması istenen kesin emir: buyruğa uymak. 2. Yönetme yetkisi: kendi buyruğunda çalışmak. 3. Kalıp olarak bağımsızlık: kendi buyruğunda olmak.
Cümle İçinde Kullanımı
- Verilen buyruğa itiraz etmeden uydular.
- Kimsenin buyruğu altına girmek istemiyordu.
- Kendi buyruğunda çalışmanın huzurunu anlatıyordu.
- Buyruk yazılı olarak iletildi.
Kullanım Notu
Buyurmak fiili bu kökten gelir ve iki ayrı anlamda kullanılır: emretmek ve nazikçe davet etmek. "Buyurun" sözü günlük dilde bir nezaket sözüdür: Buyurun, oturun. "Kendi buyruğunda olmak" bağımsız hareket edebilmeyi anlatır. Buyrukçu emir vermeyi seven kimse demektir. Kelime bugün günlük konuşmada azalmıştır; yerini emir ve talimat almıştır ancak edebî ve resmî metinlerde yaşamayı sürdürür.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Emir, talimat, ferman ve direktif bağlama göre buyruk yerine kullanılabilir. Talimat ayrıntılı yönergeyi, ferman ise tarihte hükümdarın yazılı emrini anlatır.