Emir, bir üstün astına yapmasını kesin biçimde bildirdiği buyruktur. Aynı yazılışla bir yönetici unvanını da karşılar.
Kelimenin Anlamları
1. Buyruk: emir vermek. 2. Bazı devletlerde yönetici unvanı: emirlik.
Cümle İçinde Kullanımı
- Ekip aldığı emri eksiksiz uyguladı.
- Emir büyük yerden gelmişti.
- Emirlikler bölgede uzun süre varlığını sürdürdü.
- Yazılı emir dosyaya eklendi.
Dil Bilgisinde Emir
Türkçede fiillerin buyruk bildiren çekimine emir kipi denir. İkinci tekil kişide fiil kökü doğrudan kullanılır: gel, yaz, bak. Diğer kişilerde ek getirilir: gelin, gelsin, geliniz. Emir kipinin birinci tekil kişisi yoktur; onun yerine istek kipi kullanılır.
Yönetici Unvanı Olarak Emir
Bazı devletlerde ve tarihî yapılarda bölge yöneticilerine emir denmiştir. Bu kişinin yönettiği topraklara emirlik adı verilir. Kelime bu anlamıyla daha çok tarih metinlerinde ve kimi ülke adlarında geçer.
Deyimler
Emir kulu, kendi kararıyla değil verilen talimatla hareket eden kişidir. Emrivaki, karşı tarafa danışmadan yapılan ve geri dönüşü zor olan iştir. Emre amade ise hazır ve istendiğinde kullanılabilir demektir.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Buyruk, talimat, direktif ve ferman yakın kelimelerdir. Rica ise seçim bırakır; emir kesinlik bildirir.