Gelgit, deniz suyunun günde birkaç kez düzenli olarak yükselip alçalması olayıdır.
Kelimenin Anlamları
1. Deniz olayı: gelgit saatleri. 2. Mecazda kararsızlık: duygusal gelgitler.
Cümle İçinde Kullanımı
- Gelgit sırasında kıyı şeridi değişti.
- Gelgit saatleri tabloda yazılıydı.
- Balıkçılar gelgite göre plan yapar.
- Duygusal gelgitler yaşıyordu.
Neden Oluşur?
Gelgitin başlıca sebebi Ay'ın çekim kuvvetidir. Ay, Dünya'nın kendisine bakan tarafındaki suyu daha güçlü çeker ve orada bir kabarma oluşur; tam karşı tarafta ise Dünya suya göre Ay'a daha yakın olduğu için ikinci bir kabarma meydana gelir. Dünya kendi çevresinde döndükçe her nokta bu iki kabarmadan geçer — bu yüzden çoğu kıyıda günde iki yükselme ve iki alçalma yaşanır. Güneş de katkı yapar; Ay ve Güneş aynı hizaya geldiğinde gelgit büyür, dik açıda olduklarında küçülür.
Her Kıyıda Aynı Değil
Gelgitin yüksekliği kıyının biçimine bağlıdır: dar ve huni biçimli körfezlerde su sıkışarak metrelerce yükselebilirken, açık ve sığ denizlerde fark çok azdır. Akdeniz ve Karadeniz'de gelgit fark edilemeyecek kadar küçüktür; bu yüzden Türkiye kıyılarında gelgit günlük hayatta hissedilmez. Okyanus kıyılarında ise limanlar, balıkçılık ve hatta enerji üretimi gelgit saatlerine göre planlanır.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Med-cezir, kabarma, çekilme ve dalga yakın kavramlardır. Med yükselmeyi, cezir alçalmayı anlatır.