Patırtı, sert ve düzensiz seslerden oluşan gürültü; mecazda kargaşa.
Kelimenin Anlamları
1. Gürültü: yukarıdan patırtı geldi. 2. Kargaşa: ortalık patırtıya döndü. 3. Tartışma: patırtı çıkardı.
Cümle İçinde Kullanımı
- Üst kattan patırtı sesleri geliyordu.
- Toplantıda patırtı koptu.
- Patırtı bitince ortalık sakinleşti.
- Patırtıya aldırmadan işine devam etti.
Yansıma Bir Kelime
Patırtı, Türkçedeki yansıma (ses taklidi) kelimelerden biridir: "pat" sesinden türemiştir ve anlattığı sesi doğrudan taklit eder. Türkçe bu tür kelimeler bakımından zengin bir dildir: gürültü, şırıltı, çatırtı, hışırtı, fısıltı hep aynı mantıkla kurulmuştur. Bu kelimelerin ortak özelliği -tı / -ti ekiyle addan ses adı yapılmasıdır. "Patırtı gürültü" ikilemesi de dilde yerleşmiş bir kalıptır ve tek başına kullanılanından daha güçlü bir anlam taşır.
Mecazi Kullanımı
Kelime insan ilişkileri için kullanıldığında ses değil gerginlik anlatır: "patırtı çıkarmak" tartışma başlatmak, "patırtısız" ise sessiz sedasız ve sorunsuz demektir. Bu kullanım genellikle olayın büyüklüğünden çok gürültüsünü vurgular.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Gürültü, şamata, kargaşa ve velvele bağlama göre patırtı yerine kullanılabilir. Velvele telaşlı bağırışmayı anlatır.