Proton, atom çekirdeğinde bulunan artı yüklü temel parçacıktır. Elementin kimliğini belirleyen parçacık odur.
Kelimenin Anlamı
Atom çekirdeğindeki artı yüklü parçacık.
Cümle İçinde Kullanımı
- Karbon atomunun çekirdeğinde altı proton bulunur.
- Proton sayısı değişirse element de değişir.
- Ders kitabında proton, nötron ve elektron anlatılıyordu.
- Hızlandırıcıda protonlar neredeyse ışık hızına çıkarılır.
Atomun Yapısı
Atom, merkezdeki çekirdek ve çevresindeki elektronlardan oluşur. Çekirdekte artı yüklü proton ve yüksüz nötron bulunur; elektron ise eksi yüklüdür. Proton sayısına atom numarası denir ve periyodik tablodaki sırayı belirler: bir atomun protonu 1 ise hidrojen, 8 ise oksijendir. Nötron sayısı değişirse element değişmez, yalnız izotop oluşur. Elektron sayısı değişirse atom yüklenir ve iyon adını alır. Yani "bu hangi element?" sorusunun tek cevabı proton sayısıdır.
Protonun Keşfi
Atomun bölünemez olduğu düşünülürken önce elektron, ardından çekirdek bulundu. Çekirdeğin içindeki artı yüklü parçacığın ayrı bir varlık olduğu yirminci yüzyılın başında anlaşıldı ve ona "ilk, birincil" anlamındaki kökten gelen proton adı verildi. Bugün protonun da daha küçük parçacıklardan (kuarklardan) oluştuğu biliniyor.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Nötron, elektron ve nükleon yakın terimlerdir. Nükleon çekirdekteki parçacıkların (proton ve nötron) ortak adıdır.