Tutarak, "tutmak" fiilinden türeyen ve eylemin nasıl yapıldığını bildiren ulaç biçimidir.
Kelimenin Anlamı
"Tutmak" eyleminin -arak ekiyle kurulan, durum bildiren biçimi.
Cümle İçinde Kullanımı
- Elinden tutarak yürüttü.
- Kalemi sıkıca tutarak yazdı.
- Orucunu tutarak geçirdi.
- Söz tutarak güven kazandı.
-arak / -erek Ulacı
Türkçede -arak / -erek eki fiilden ulaç (zarf-fiil) yapar ve iki işlevi vardır. Birincisi durum bildirmek: eylemin hangi biçimde yapıldığını anlatır ("koşarak geldi"). İkincisi aynı anda olan iki eylemi bağlamak: "gülerek anlattı" cümlesinde gülme ve anlatma aynı anda gerçekleşir. Ek, ünlü uyumuna göre -arak ya da -erek olur: tut-arak, gel-erek. Ulaç aldığı için bu biçim çekimlenmez ve yüklem olamaz; cümlede yüklemi niteler.
Yaygın Bir Yazım Hatası
-arak ekinin en sık karıştırıldığı yapı -ıp / -ip ekidir. İkisi de eylemleri bağlar ama anlamları farklıdır: "kapıyı açarak girdi" cümlesinde açma ve girme iç içe geçmiş tek bir eylemdir; "kapıyı açıp girdi" cümlesinde ise iki eylem art arda yapılmıştır. Bu ince fark, anlatımda netlik sağlar. Ayrıca ek her zaman bitişik yazılır; "tut arak" gibi ayrı bir yazım yanlıştır.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Tutup, tutarken, kavrayarak ve yakalayarak yakın biçimlerdir. Tutup art arda gelen eylemi anlatır.