Siyanür, çok düşük miktarlarda bile zehirli olabilen bir kimyasal bileşik grubudur.
Kelimenin Anlamı
Karbon ve azot içeren, canlılar için son derece zehirli bileşik.
Cümle İçinde Kullanımı
- Siyanür kullanımı denetime tabidir.
- Siyanür çok zehirli bir maddedir.
- Bazı çekirdeklerde doğal siyanür bileşiği bulunur.
- Siyanürlü atıklar özel işlemden geçirilir.
Neden Bu Kadar Zehirli?
Siyanürün etkisi hücre düzeyindedir: hücrelerin oksijeni kullanarak enerji üretmesini sağlayan zinciri bloke eder. Sonuç çarpıcıdır — kanda oksijen bulunmasına rağmen hücreler onu kullanamaz hâle gelir. Bu yüzden etkisi hızlıdır ve özellikle oksijene en çok ihtiyaç duyan beyin ve kalp dokusunu etkiler. Zehirlenmenin belirtileri baş dönmesi, nefes darlığı ve bilinç bulanıklığıdır.
Sanayide ve Doğada
Siyanür bileşikleri sanayide altın ve gümüş madenciliğinde, metal kaplamada ve bazı kimyasal üretimlerde kullanılır; bu yüzden üretimi, taşınması ve atığının bertarafı sıkı biçimde denetlenir. Madencilikte kullanılan siyanürün doğaya sızması ciddi çevre kazalarına yol açmıştır, bu nedenle atık havuzları ve sızdırmazlık önlemleri denetimin merkezindedir. Doğada ise bazı meyve çekirdeklerinde ve acı bademde siyanür üreten doğal bileşikler bulunur; bu yüzden çekirdeklerin kırılıp çokça tüketilmesi önerilmez.
Yakın Anlamlı Kelimeler
Zehir, toksin, kimyasal ve arsenik yakın kavramlardır. Toksin canlılar tarafından üretilen zehirleri anlatır.