René Descartes (1596-1650), modern felsefenin başlangıcı sayılan Fransız düşünür ve matematikçidir. Analitik geometriyi kurdu (koordinat sistemine bugün hâlâ "kartezyen" denir) ve felsefede her şeyi şüpheyle sınayan bir yöntem önerdi.
En bilinen cümlesi "Düşünüyorum, öyleyse varım", 1637 tarihli Yöntem Üzerine Konuşma'da geçer; Latincesi (cogito, ergo sum) 1644'teki Felsefenin İlkeleri'nde yazılıdır. Aşağıda sözlerin kaynakları verilmiştir.
Şüphe ve kesinlik
1. "Düşünüyorum, öyleyse varım." (Yöntem Üzerine Konuşma, IV. bölüm)
2. "Her şeyden şüphe edebilirim; ama şüphe ettiğimden şüphe edemem." (Meditasyonlar, II)
3. "Bir kez olsun, hayatımda her şeyi temelinden yıkmam gerekiyor." (Meditasyonlar, I'in açılış fikri)
4. "Doğru olduğunu apaçık bilmediğim hiçbir şeyi doğru kabul etmemek." (Yöntem Üzerine Konuşma, II — dört kuralın birincisi)
Yöntemin dört kuralı
5. "İncelediğim her güçlüğü, çözmek için gerektiği kadar parçaya bölmek." (İkinci kural)
6. "Düşüncelerimi en basitten en karmaşığa doğru sıralamak." (Üçüncü kural)
7. "Hiçbir şeyi atlamadığımdan emin olacak kadar tam sayımlar yapmak." (Dördüncü kural)
Akıl
8. "Sağduyu, dünyada en iyi paylaştırılmış şeydir." (Yöntem Üzerine Konuşma'nın ilk cümlesi — herkes kendi payından memnundur, diye devam eder.)
9. "Önemli olan iyi bir akla sahip olmak değil, onu iyi kullanmaktır." (Aynı bölüm)
10. "İyi kitaplar okumak, geçmiş yüzyılların en seçkin insanlarıyla konuşmak gibidir." (Yöntem Üzerine Konuşma, I)
Zihin ve beden
11. "Ben, yalnızca düşünen bir şeyim." (Meditasyonlar, II)
12. "Zihin bedenden ayrı olarak kavranabilir." (Meditasyonlar, VI — ikicilik)
13. "Duyular bizi bir kez aldattıysa, onlara tamamen güvenmemek ihtiyatlı olmaktır." (Meditasyonlar, I)
Yaşama dair
14. "Dünyayı değiştirmeye değil, kendi arzularımı değiştirmeye çalışmak." (Yöntem Üzerine Konuşma, III — geçici ahlakın üçüncü maddesi)
15. "Kararsızlıktan daha kötü olan, kararsız kalmaya devam etmektir." (Geçici ahlakın ikinci maddesinin çizgisinde)
16. "Bir ormanda yolunu kaybedenler gibi davranmalı: bir yön seçip o yönde kararlılıkla yürümeli." (Yöntem Üzerine Konuşma, III)
Bilim
17. "Doğanın kitabı matematik diliyle yazılmıştır." (Bu söz genelde Galileo'ya aittir; Descartes'ın yöntemi de aynı çizgidedir.)
18. "Felsefe bir ağaca benzer: kökleri metafizik, gövdesi fizik, dalları öteki bilimlerdir." (Felsefenin İlkeleri'nin önsözü)
Okurken
Yöntem Üzerine Konuşma kısa ve otobiyografik bir metindir, felsefeye ilk adım için uygundur. Meditasyonlar daha yoğundur; altı meditasyon sırayla okunmalıdır.
Kapanış
Descartes'ın mirası bir cümleden ibaret değil: her iddiayı önce şüpheye sokmak, problemleri parçalara bölmek ve basitten karmaşığa ilerlemek. Bugün "analitik düşünme" dediğimiz şeyin kalıbı budur.
