Galileo Galilei 1564'te Pisa'da doğdu, 1642'de Floransa yakınlarında öldü. Tıp okumaya başladı, matematiğe geçti; sarkaçları, eğik düzlemde yuvarlanan bilyeleri ve düşen cisimleri ölçerek inceledi. 1609'da teleskobu geliştirip gökyüzüne çevirdiğinde bilim tarihi ikiye ayrıldı.
Ondan önce doğa hakkındaki soruların cevabı kitaplarda — özellikle Aristoteles'te — aranırdı. Galileo'nun getirdiği şey basitti: git ve ölç.
Yöntem
1. "Söz konusu bilimse, binlercesinin otoritesi tek bir kişinin mantık yürütmesinden değerli değildir." — Modern bilimin kurucu cümlelerinden; otoriteye dayanmayı reddeder.
2. "Evren dediğimiz kitap, yazıldığı dil ve harfler öğrenilmedikçe anlaşılamaz. O, matematik dilinde yazılmıştır; harfleri üçgen, daire ve diğer geometrik şekillerdir." — Doğayı matematikle okumanın ilk açık ilanı.
3. "Bir kez keşfedildikten sonra tüm gerçeklerin anlaşılması kolaydır; önemli olan nokta onların keşfedilmeleridir."
4. "Bilimin ilerlemekten başka hedefi yoktur."
Öğrenmek
5. "İnsana hiçbir şey öğretemezsin; öğrenmeyi ancak kendi içinde bulacağını öğretebilirsin."
6. "Ölçülebilen her şeyi ölç; ölçülemeyeni ölçülebilir kıl." — Ona atfedilen bu cümlenin birebir kaynağı tartışmalıdır, ama yöntemini doğru özetler.
Gökyüzü
7. 1610'da yayımladığı Yıldız Habercisi (Sidereus Nuncius), teleskopla yapılmış ilk gözlemleri duyurdu: Ay'ın yüzeyi pürüzlüydü, oysa göklerin kusursuz olması gerekiyordu.
8. Jüpiter'in dört uydusunu keşfetti (bugün "Galileo uyduları" denir). Bu, her şeyin Dünya çevresinde dönmediğinin ilk doğrudan kanıtıydı.
9. Venüs'ün evrelerini gözlemledi — Ay gibi hilal ve dolunay hâlleri gösteriyordu. Bu gözlem, Venüs'ün Güneş çevresinde döndüğünü gösteriyordu.
10. Samanyolu'na bakıp onun bir bulut değil, sayısız ayrı yıldız olduğunu gördü.
Yargılanma
11. 1633'te Engizisyon önünde yargılandı; Kopernik modelini savunduğu için görüşünü geri almak zorunda kaldı ve ömrünün kalan dokuz yılını ev hapsinde geçirdi.
12. "Eppur si muove — yine de dönüyor" sözünü mahkemede söylediğine dair dönemden hiçbir kayıt yok. Cümle ilk kez ölümünden yaklaşık yüz yıl sonra, 1757'de basılan bir kitapta geçer. Yani büyük ihtimalle sonradan doğmuş bir efsanedir — ama onun tavrını iyi anlattığı için yaşamayı sürdürüyor.
13. Ev hapsindeyken, gözleri görmez hâldeyken yazdığı İki Yeni Bilim Üzerine Konuşmalar (1638), hareket ve malzeme dayanıklılığı üzerine kurulmuş modern fiziğin temel metinlerindendir. Yani en önemli kitabını cezalıyken yazdı.
14. Katolik Kilisesi 1992'de, yargılamanın bir hata olduğunu resmen kabul etti — aradan 359 yıl geçmişti.
Nereden başlamalı
Yıldız Habercisi kısadır ve keşif anının heyecanını taşır. İki Büyük Dünya Sistemi Üzerine Diyalog, onu mahkemeye götüren kitaptır ve diyalog biçiminde yazıldığı için bugün de rahat okunur.
Kapanış
Galileo'nun mirası bir keşif listesi değil, bir alışkanlık: kitaba değil doğaya sormak. "Binlerce kişinin otoritesi tek bir kişinin mantığından değerli değildir" cümlesi, bugün de her tartışmada işe yarıyor.
