Mohandas Karamchand Gandhi (1869-1948), Hindistan'ın bağımsızlık hareketine şiddetsizlik ilkesiyle önderlik etti. Kendisine verilen Mahatma ("büyük ruh") unvanını hiçbir zaman benimsemedi. Avukatlıktan geldi, hayatının sonuna kadar el dokuması giydi.
Yazdıkları yüz ciltlik bir külliyat oluşturur (Collected Works). Aşağıdaki sözlerin çoğu bu külliyattaki makale ve konuşmalardandır.
Şiddetsizlik
1. "Göze göz dünyayı kör eder." (Gandhi'ye atfedilen en ünlü söz; külliyatta birebir geçmez, 1947'de biyografi yazarı Louis Fischer'in aktardığı biçimdir.)
2. "Şiddetsizlik, insanlığın elindeki en güçlü silahtır." (Young India dergisindeki yazılarından)
3. "Zayıf olan asla affedemez; affetmek güçlünün niteliğidir." (Young India, 1931)
4. "Şiddetsizlik korkaklık değildir: korkak ile şiddet arasında seçim yapmam gerekseydi, şiddeti seçerdim." (Young India, 1920)
Hakikat
5. "Hakikat Tanrı'dır." (Otobiyografisinin adı da budur: Hakikatle Deneyimlerim)
6. "Hata, onu yapan büyük bir adam olsa bile hata kalır." (Külliyattaki yazılarının çizgisinde)
7. "Bir avuç kararlı insan, ateşlenmiş bir inanca sahipse tarihin akışını değiştirebilir." (Konuşmalarından)
Değişim
8. "Kendinde görmek istediğin değişimi ol." — Bu ünlü cümlenin aslı şudur: "Kendimizi değiştirirsek dünyanın eğilimleri de değişir." (Collected Works, 13. cilt, 1913) — kısa söyleyiş sonradan oluşmuştur.
9. "Gelecek, bugün ne yaptığımıza bağlıdır." (Konuşmalarından)
10. "Yarın ölecekmiş gibi yaşa; sonsuza kadar yaşayacakmış gibi öğren." (Gandhi'ye atfedilir; kaynağı tartışmalıdır.)
Sadelik
11. "Dünya herkesin ihtiyacına yeter, ama herkesin hırsına yetmez." (Ona atfedilen ve külliyatın ruhuna uyan söz)
12. "Bir milletin büyüklüğü, hayvanlarına davranışıyla ölçülür." (Ona atfedilir; birebir kaynağı belirsizdir.)
13. "İhtiyacım olan her şeye sahibim; gerisi yük." (Sade yaşam anlayışının özeti)
Hizmet ve emek
14. "Kendini bulmanın en iyi yolu, kendini başkalarının hizmetinde kaybetmektir." (Young India, 1926)
15. "Hiçbir iş küçük değildir; küçük olan, işten kaçmaktır." (Yazılarının çizgisinde)
16. "Ekmeğini kendi emeğiyle kazanmayan, başkasının emeğini yiyor demektir." (Ekmek emeği üzerine yazılarından)
Cesaret
17. "Önce görmezden gelirler, sonra gülerler, sonra savaşırlar; sonra sen kazanırsın." (Gandhi'ye atfedilir; 1918'de bir sendikacının konuşmasına dayandığı gösterilmiştir.)
18. "Bir insanın büyüklüğü, ne yaptığında değil, ne olmaya çalıştığındadır." (Hakikatle Deneyimlerim'in çizgisinde)
19. "Gücü bedensel kapasite değil, yılmaz irade belirler." (Young India)
20. "Hoşgörü, kendi inancından emin olanın niteliğidir." (Dinler üzerine yazılarından)
Okurken
Gandhi'yi anlamak için Hakikatle Deneyimlerim yeterlidir: kendi hayatını, hatalarını gizlemeden anlatır. İnternetteki alıntı listelerinde ise yanlış atıf oranı yüksektir.
Kapanış
Gandhi'nin en çok alıntılanan iki sözünün aslında ona ait olmaması, mirasının ne kadar büyüdüğünü gösteriyor. Kendi cümlesi daha sade: kendimizi değiştirirsek dünyanın eğilimleri de değişir.
