Immanuel Kant (1724-1804), Königsberg'de doğdu ve şehirden neredeyse hiç çıkmadı. Günlük yürüyüşleri o kadar düzenliydi ki komşularının saatlerini ona göre ayarladığı anlatılır. Buna karşılık düşüncesi felsefenin yönünü değiştirdi.
Kant'ın cümleleri zordur; ama birkaç tanesi kısa ve nettir. Aşağıda kaynakları verilmiştir.
Aydınlanma
1. "Aydınlanma, insanın kendi suçuyla düştüğü ergin olmama durumundan kurtulmasıdır." (Aydınlanma Nedir? 1784 — yazının ilk cümlesi)
2. "Sapere aude! Aklını kullanma cesaretini göster." (Aynı yazı — aydınlanmanın parolası)
3. "Ergin olmama, aklı başkasının kılavuzluğu olmadan kullanamamaktır." (Aynı yazı)
4. "Tembellik ve korkaklık, insanların neden hâlâ ergin olmadığını açıklar." (Aynı yazı)
Ahlak
5. "Öyle davran ki, davranışının ilkesi herkes için geçerli bir yasa olabilsin." (Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi — kategorik buyruğun birinci formülü)
6. "İnsanı hiçbir zaman yalnızca araç olarak değil, her zaman aynı zamanda amaç olarak gör." (Aynı eser — ikinci formül)
7. "İyi niyetten başka koşulsuz iyi olan hiçbir şey yoktur." (Aynı eserin açılış düşüncesi)
8. "Ödev, yasaya duyulan saygıdan doğan eylem zorunluluğudur." (Aynı eser)
İki şey
9. "Üzerimde yıldızlı gökyüzü, içimde ahlak yasası: ikisi de beni hayranlık ve saygıyla dolduruyor." (Pratik Aklın Eleştirisi'nin sonsözü; mezar taşında da yazılıdır.)
Bilgi
10. "Kavramsız görüler kör, görüsüz kavramlar boştur." (Saf Aklın Eleştirisi)
11. "Bütün bilgimiz deneyimle başlar, ama hepsi deneyimden doğmaz." (Saf Aklın Eleştirisi'nin girişi)
12. "Nesneler bize göründükleri gibidir; kendinde ne oldukları bilinemez." (Saf Aklın Eleştirisi — fenomen/numen ayrımı)
İnsan ve tarih
13. "İnsanlığın eğri odunundan hiçbir zaman düz bir şey yontulamadı." (Dünya Yurttaşlığı Açısından Genel Bir Tarih Düşüncesi, 1784)
14. "İnsan, eğitime muhtaç tek canlıdır." (Eğitim Üzerine)
15. "Özgürlük, başkasının özgürlüğüyle bir arada bulunabilen özgürlüktür." (Hukuk Öğretisi'nin temel ilkesi)
Barış
16. "Kalıcı barış, doğa durumunun sona erdirilmesiyle kurulabilir." (Ebedi Barış Üzerine, 1795)
17. "Hiçbir devlet başka bir devleti miras, takas ya da bağış yoluyla ele geçiremez." (Ebedi Barış Üzerine'nin maddelerinden)
18. "Savaşta, gelecekteki barışı imkânsız kılacak hiçbir şey yapılmamalıdır." (Aynı metin — altıncı ön madde)
Okurken
Kant'a Aydınlanma Nedir? ile başlanır: birkaç sayfadır ve bütün öğretisinin tonunu verir. Saf Aklın Eleştirisi ise rehbersiz okunmayacak bir kitaptır.
Kapanış
Kant'ın cümlesi iki yüz kırk yıl sonra hâlâ bir ödev gibi duruyor: aklını kullanma cesaretini göster. Zor olan kısmı "akıl" değil, "cesaret".
