Platon (MÖ 427-347), Sokrates'in öğrencisi, Aristoteles'in hocasıdır. Atina'da kurduğu Akademia, Batı'nın ilk yüksek okulu sayılır. Yazdıklarının neredeyse tamamı günümüze ulaşmıştır ve hepsi diyalog biçimindedir: konuşan çoğunlukla Sokrates'tir.
Bu yüzden "Platon dedi ki" demek her zaman kolay değildir: cümleyi söyleyen diyalogdaki karakterdir. Aşağıda her sözün hangi diyalogda geçtiği yazılıdır.
Bilgi ve bilmek
1. "Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir." (Sokrates'in Savunması'nın düşüncesinin yaygın özeti; metinde tam bu cümle değil, "bilmediğimi biliyorum" anlamına gelen bir muhakeme vardır.)
2. "Öğrenmek, hatırlamaktır." (Menon — anamnesis öğretisi)
3. "Sorgulanmamış bir hayat, yaşanmaya değmez." (Sokrates'in Savunması, 38a)
4. "İyiyi bilen, kötüyü isteyemez." (Protagoras'ın temel tezi)
Mağara ve görünüş
5. "İnsanlar mağarada, duvardaki gölgeleri gerçek sanır." (Devlet, VII. kitap — Mağara Benzetmesi)
6. "Gözlerin gördüğü, aklın gördüğünün gölgesidir." (Devlet'in mağara bölümündeki düşüncenin özeti)
7. "Karanlığa alışmış göz, ışığa çıkınca önce acı duyar." (Devlet, VII)
Devlet ve adalet
8. "Adalet, herkesin kendi işini yapmasıdır." (Devlet, IV. kitap)
9. "Filozoflar kral olmadıkça, şehirlerin derdi bitmez." (Devlet, V. kitap, 473d)
10. "İyi insanların siyasete girmemesinin cezası, kötüler tarafından yönetilmektir." (Devlet'teki bir düşüncenin yaygın çevirisi; birebir cümle metinde bu biçimde geçmez.)
11. "Yasalar, güçlünün değil şehrin olmalıdır." (Yasalar'ın temel fikri)
Sevgi
12. "Aşk, güzelliğe duyulan özlemdir." (Şölen — Diotima'nın konuşması)
13. "Her insan, kendini tamamlayacak yarısını arar." (Şölen — Aristophanes'in anlattığı mitos)
14. "Sevgi, iki bedende tek ruhtur." (Şölen'in düşüncesine dayanan, sonradan yaygınlaşan söyleyiş)
Ruh ve ölüm
15. "Felsefe, ölmeyi öğrenmektir." (Phaidon, 64a)
16. "Beden, ruhun mezarıdır." (Gorgias, 493a — bir kelime oyununa dayanır: sōma / sēma)
17. "Ruh, kendi kendini hareket ettirendir." (Phaidros, 245c)
Eğitim
18. "Çocuğu zorla değil, oyunla eğitin; böylece her birinin neye yatkın olduğunu görürsünüz." (Devlet, VII. kitap, 536e)
19. "Eğitimin amacı, doğru şeyi sevmeyi öğretmektir." (Yasalar, II. kitap)
20. "Müzik ruha, jimnastik bedene." (Devlet, III. kitap)
Ona ait olmayan sözler
21. "Cesur ol, çünkü tanıştığın herkes zorlu bir savaş veriyor." — Platon'a atfedilir; kaynağı yoktur, 19. yüzyıl sonunda İskoç yazar Ian Maclaren'e uzanır.
22. "Sadece ölüler savaşın sonunu görmüştür." — Platon'a atfedilen bu cümle de onun değildir; George Santayana'nın 1922 tarihli bir kitabındandır.
Okurken
Platon'u okumaya Sokrates'in Savunması ile başlamak en kolayıdır: kısa, tek konulu ve sürükleyicidir. Devlet ise baştan sona okunması zor bir kitaptır; VII. kitaptaki mağara bölümü tek başına okunabilir.
Kapanış
Platon'un kalıcılığı verdiği cevaplardan çok sorduğu sorulardadır. Adalet nedir, bilgi nedir, güzellik nedir — yirmi dört yüzyıldır bu soruların etrafında dönüyoruz.
