Baruch Spinoza (1632-1677), Amsterdam'da Portekiz kökenli bir Yahudi ailenin çocuğu olarak doğdu. 23 yaşında cemaatinden aforoz edildi; hayatını mercek yontarak kazandı ve yazdıklarının çoğu ancak ölümünden sonra yayımlandı.
Başyapıtı Etika, geometri kitabı gibi yazılmıştır: tanımlar, aksiyomlar, önermeler ve kanıtlar. Bu yüzden alıntıların yanına bölüm ve önerme numarası yazmak gerekir.
Doğa ve Tanrı
1. "Tanrı ya da Doğa." (Deus sive Natura — Etika, IV. bölümün önsözü)
2. "Doğada rastlantısal hiçbir şey yoktur." (Etika, I, önerme 29)
3. "Bir şeyi anlamak, onu zorunluluğu içinde görmektir." (Etika, II'nin düşüncesinin özeti)
Duygular
4. "İnsanların kendilerini özgür sanmalarının sebebi, eylemlerinin bilincinde ama onları belirleyen nedenlerin bilgisizi olmalarıdır." (Etika, I, ek)
5. "Sevgi, dış bir nedenin fikriyle birlikte gelen sevinçtir." (Etika, III, duyguların tanımları)
6. "Nefret, dış bir nedenin fikriyle birlikte gelen kederdir." (Aynı yer)
7. "Bir duygu, ondan daha güçlü ve ona karşıt bir duyguyla dizginlenebilir." (Etika, IV, önerme 7)
8. "Korku umutsuz olamaz, umut da korkusuz." (Etika, III, duyguların tanımları)
Akıl ve özgürlük
9. "Özgür insan hiçbir şeyi ölüm kadar az düşünür; bilgeliği ölüm üzerine değil, yaşam üzerine düşünmektir." (Etika, IV, önerme 67)
10. "Pişmanlık bir erdem değildir; pişman olan iki kez mutsuzdur." (Etika, IV, önerme 54)
11. "Acımak, akla göre yaşayan bir insanda kendi başına kötüdür ve işe yaramazdır." (Etika, IV, önerme 50 — acımanın yerine yardım etmeyi koyar.)
12. "Sevinç, insanın daha küçük bir yetkinlikten daha büyüğüne geçişidir." (Etika, III)
Bilgi
13. "Gülmemek, ağlamamak, lanetlememek; anlamak." (Politik İnceleme, I. bölüm — Spinoza'nın yöntem cümlesi)
14. "Her belirleme bir olumsuzlamadır." (Jarig Jelles'e mektup, 50 — sonradan Hegel'in çok kullandığı cümle)
15. "Zihin ne kadar çok şeyi anlarsa, kendi gücünü o kadar iyi bilir." (Etika, V)
Toplum
16. "Devletin amacı özgürlüktür." (Teolojik-Politik İnceleme, 20. bölüm)
17. "Hiç kimse düşüncelerinden dolayı cezalandırılmamalıdır." (Aynı kitabın temel savı)
18. "Barış, savaşın yokluğu değil, ruhun gücünden doğan bir erdemdir." (Politik İnceleme, V)
Okurken
Etika baştan sona okunması zor bir kitaptır: önermelerin kanıtlarını atlayıp önce bölüm önsözlerini ve eklerini okumak, kitabın ne dediğini hızla gösterir.
Kapanış
Spinoza kızmadan, suçlamadan ve avutmadan yazar. Önerisi tek cümleye sığar: anlamaya çalış — çünkü anladığın şey seni artık aynı biçimde sarsmaz.
