Victor Hugo 1802'de Besançon'da doğdu, 1885'te Paris'te öldü. Şair olarak başladı, oyun yazarı olarak ünlendi, romancı olarak kaldı. III. Napolyon'un darbesine karşı çıktığı için on dokuz yıl sürgünde yaşadı; Sefiller'i bu sürgünde bitirdi. Cenazesine iki milyon kişi katıldı.
Aşağıdaki alıntıların çoğu Sefiller'dendir; bölüm bilgisiyle birlikte veriliyor. Yazının sonunda, Türkçe internette onun adıyla dolaşan ama kaynağı bulunmayan sözlere ayrı bir bölüm ayırdım.
Sefiller'den
1. "Ruh karanlıkta bırakılırsa günah işlenir. Suçlu, günahı işleyen değil; karanlığı yaratandır." (Sefiller, I. kitap) — Romanın bütün ahlak anlayışı bu cümlededir: suçtan önce sorulacak soru, o suçu mümkün kılan koşullardır.
2. "Konuşan çok ağız vardır, düşünen pek az baş." (Sefiller, I. kitap)
3. "Aziz olmak istisnadır; adil olmak kuraldır. Yanılın, düşün, hatta günah işleyin — ama adil olun." (Sefiller; Piskopos Myriel'in öğretisinin özeti)
4. "Doğru ya da yanlış, insanlar hakkında söylenenler çoğu zaman onların hayatında ve kaderinde, yaptıkları kadar yer tutar." (Sefiller, I. kitap) — Dedikodunun neden bu kadar güçlü olduğuna dair.
5. "Ben dünyaya canımı korumak için değil, ruhları korumak için geldim." (Sefiller; Piskopos Myriel, kendi güvenliğini umursamazken)
6. "Jean Valjean kürek cezasına hıçkırarak ve titreyerek girdi, oradan duygusuz çıktı; umutsuz girdi, karanlık çıktı." (Sefiller) — Cezanın insanı nasıl değiştirdiğini iki cümlede anlatır.
7. "İşte Mösyö Géborand, bir kuruşluk cennet satın alıyor." (Sefiller) — Gösteriş için yapılan sadakaya dair tek cümlelik bir alay.
8. "Ama kim kendi idealine ulaşır ki?" (Sefiller, I. kitap)
9. "Ürkmüş ikiyüzlülükler ne kadar da çabuk itiraza koşuyor." (Sefiller)
Fikir, kitap, okul
10. "Orduların istilasına karşı konulur; fikirlerin istilasına karşı konulmaz." (Bir Cinayetin Hikâyesi) — Türkçede daha çok "hiçbir ordu zamanı gelmiş bir fikir kadar güçlü değildir" biçiminde dolaşır; aslı budur.
11. "Bir kütüphane, bir inancın işaretidir."
12. "Çalışmak hayat, düşünmek ışıktır."
İnsan ve duygular
13. "Aşk, iki iken bir olmak demektir."
14. "Gülmek bir güneştir; insanın yüzünden hüzün ve keder kışını kovar."
15. "Çocuğunu kaybeden bir anne için her gün ilk gündür; bu ıstırap ihtiyarlamaz." — Hugo kızı Léopoldine'i 1843'te bir kazada kaybetti; bu ölüm şiirlerinin yönünü değiştirdi.
16. "Gecenin en karanlık anı, şafak sökmeden az öncesidir."
Ona atfedilen ama kaynağı bulunmayanlar
Victor Hugo, Türkçe internette adına en çok kaynaksız söz yazılan yabancı yazarlardandır. "Bir okul fazla yapın, bir hapishane eksiltmiş olursunuz" gibi çok bilinen cümlelerin kitaplarında karşılığı gösterilemiyor; bunlar çoğu zaman 19. yüzyılda dolaşan ortak sözlerdir ve zamanla Hugo'ya yakıştırılmıştır.
Ölçü basit: alıntıyı verenin hangi kitap, hangi bölüm dediğine bakın. Sefiller binden fazla sayfadır ve bütünüyle dijitalleştirilmiştir; gerçek bir alıntının yeri her zaman gösterilebilir.
Nereden başlamalı
Sefiller uzundur ama okuması zor değildir; Türkçede birçok tam çevirisi vardır, kısaltılmış baskılardan kaçının. Notre Dame'ın Kamburu daha kısa ve daha karanlıktır. Şiirlerinden Seyirler (Les Contemplations), kızının ölümü üzerine yazdıklarını içerir.
Kapanış
Hugo'yu bugün de okunur kılan şey, ahlaki soruyu bireyden düzene kaydırmasıdır: bir ekmeği çalan adama değil, o ekmeği çalmayı gerektiren düzene bakar. "Suçlu, günahı işleyen değil, karanlığı yaratandır" cümlesi bunun en kısa hâlidir.
