Yaşar Kemal 1923'te Osmaniye'nin Hemite köyünde doğdu, 2015'te İstanbul'da öldü. Asıl adı Kemal Sadık Gökçeli'dir. Çocukken bir kazada bir gözünü kaybetti, babasının öldürülmesine tanık oldu. Irgatlık, katiplik, arzuhalcilik yaptı; Cumhuriyet gazetesinde röportajlarıyla tanındı.
İnce Memed (1955) onu Türkiye'nin dışına taşıdı; kitapları kırktan fazla dile çevrildi. Romanlarının dili, Çukurova'nın sözlü anlatı geleneğinden — ağıtlardan, destanlardan, türkülerden — beslenir.
Dil, türkü ve anlatı
1. "Türküler tıpkı kırk bin yıl su altında kalmış, yıkanmış, cilalanmış çakıl taşı gibidir." — Halk ürünlerinin neden bu kadar pürüzsüz olduğunu tek bir görüntüyle anlatır: onları zaman yontmuştur.
2. "Ülkelerin türkülerini yaratanlar, kanunlarını yaratanlardan daha güçlüdür."
3. "Benim işim bu büyülü dünyayı anlatmaktır: kendimi doğanın ve insanın gerçekliğinin alıp götürmesine bırakmak, sözcüklerin büyüsüne bırakmak."
4. "Gerillanın adını terörist koyduk... Sözcükler her zaman, her koşulda değişebilir ve bir gün işe yaramaz olur." — Kelimelerin siyasetle nasıl yer değiştirdiğine dair bir uyarı.
İnsan
5. "İnsan, evrende gövdesi kadar değil, yüreği kadar yer kaplar."
6. "Dünyada çok şey kolay da, insan olmak zor."
7. "İnsanlar bu kadar korkmasalar, bu kadar zalim olurlar mı?" — Zulmün kaynağını kötülükte değil korkuda arar.
8. "Bir insana, bir halka ne yaparsanız yapın, ama onuruyla oynamayın."
9. "Haklı azınlık, haksız çoğunluktan daha güçlüdür."
Yalan ve doğru
10. "Yalanın gücü, doğrunun güçsüzlüğünden değildir. Yalan teşkilat kurmuş, doğru yalnızdır. Yalanın geleneği var; senin doğrunun her gün yeniden yaratılması gerek." — En çok alıntılanan pasajı; doğruyu savunmanın neden yorucu olduğunu açıklar.
11. "Her gün bir şafak çiçeği gibi yeniden açması gerek. Sen yenileceksin." — Yukarıdaki cümlenin devamı. Yenilgiyi baştan kabul eder ama yeniden başlamayı şart koşar.
Çeşitlilik
12. "Dünya on binlerce çiçekli bir kültür bahçesidir; her çiçeğin ayrı bir rengi ve kokusu vardır. Tek dile, tek renge kalmış bir dünya hapı yutmuştur."
13. "Bir toplum, hoşgörüsü kadar güçlü; zulmü kadar zayıftır."
14. "Benim kitaplarımı okuyanlar bilsinler ki, bir kültürü yok edenlerin kendi kültürleri, insanlıkları ellerinden uçmuş gitmiştir."
Okumak ve yazmak
15. "Beni ilk etkileyen kitap Don Kişot oldu. Onu okuduğumda on yedi yaşındaydım... Cervantes bütün insanlığımı, yüreğimde sakladığım birçok gizi açıklamıştı."
16. "Ancak insanların macerasını çok iyi bilen bir yazar iyi bir yazardır."
Nereden başlamalı
İnce Memed'in birinci cildi en kolay girilen kitaptır ve tek başına da okunur. Daha kısa bir başlangıç isterseniz Yılanı Öldürseler. Çukurova üçlemesi (Ortadirek, Yer Demir Gök Bakır, Ölmez Otu) onun en iddialı işidir. Röportaj tadı için Bu Diyar Baştan Başa.
Kapanış
Yaşar Kemal'in Türkçeye yaptığı, sözlü anlatının ritmini romana taşımaktı. Cümleleri uzun, tekrarlı ve türkü gibi ilerler; bu yüzden yüksek sesle okunduğunda daha iyi duyulur. Zaten kendisi de yazdığını sesli okuyarak denetlerdi.
