Herakleitos (MÖ 540-480 dolayları), Efes'te yaşadı. Kitabı kaybolmuştur; elimizde yalnızca sonraki yazarların aktardığı fragmanlar var: tek cümlelik, çoğu bilmece gibi sözler. Bu yüzden antik çağda ona "karanlık" (skoteinos) denmiştir.
Fragmanlar Diels-Kranz numaralarıyla anılır (DK 22 B…). Aşağıda her sözün numarası verilmiştir.
Değişim
1. "Her şey akar." (Panta rhei — bu üç kelime Herakleitos'un öğretisinin sonraki çağlardaki özetidir; fragmanlarda birebir böyle geçmez.)
2. "Aynı ırmaklara girenlerin üzerinden başka başka sular akar." (B12 — meşhur "aynı ırmağa iki kez girilmez" sözünün aslı budur.)
3. "Güneş her gün yenidir." (B6)
4. "Değişmeden kalan tek şey değişimdir." (Fragmanların sonraki çağlardaki özeti; Herakleitos'un kendi cümlesi değildir.)
Karşıtlık
5. "Savaş her şeyin babasıdır." (B53 — buradaki 'savaş', karşıtların gerilimi anlamındadır.)
6. "Yol yukarı ve aşağı, bir ve aynıdır." (B60)
7. "Hastalık sağlığı, açlık tokluğu, yorgunluk dinlenmeyi tatlı kılar." (B111)
8. "Karşıt olan uyuşur; ayrı olanlardan en güzel uyum doğar." (B8)
İnsan ve karakter
9. "Karakter, insanın kaderidir." (B119 — Yunanca ēthos anthrōpōi daimōn)
10. "Çok bilgi akıl öğretmez." (B40)
11. "Kendimi araştırdım." (B101)
12. "Gözler kulaklardan daha iyi tanıklardır." (B101a)
Uyku ve uyanıklık
13. "Uyanık olanların tek ve ortak bir dünyası vardır; uykuda olan herkes kendi dünyasına çekilir." (B89)
14. "İnsanlar uyanıkken yaptıklarını unuturlar, uykuda yaptıklarını unuttukları gibi." (B1)
Ateş ve ölçü
15. "Bu evreni ne bir tanrı ne bir insan yaptı; hep vardı, vardır ve olacaktır: ölçüyle tutuşan, ölçüyle sönen ateş." (B30)
16. "Her şey ateşle değişir, ateş de her şeyle." (B90)
17. "Güneş ölçüsünü aşmaz; aşarsa, Adalet'in yardımcıları onu bulur." (B94)
Bilgelik
18. "Doğa gizlenmeyi sever." (B123)
19. "Umulmayanı ummazsan, onu bulamazsın: yolu yoktur, izi sürülmez." (B18)
20. "Ruhun sınırlarını bulamazsın, yolun tamamını yürüsen de: öyle derin bir ölçüsü vardır." (B45)
Okurken
Fragmanları baştan sona okumak yerine tek tek okumak daha doğrudur: her biri kendi başına bir düşünce parçasıdır. Türkçede birkaç derleme vardır ve numaralar hepsinde aynı olduğu için karşılaştırmak kolaydır.
Kapanış
Herakleitos'un iki bin beş yüz yıl sonra hâlâ okunmasının sebebi, verdiği cevaplar değil kurduğu cümlelerdir: kısa, keskin ve tam anladığınızı sandığınız anda size bir soru daha bırakan cümleler.
