Savaş Sanatı, MÖ 6. yüzyılda yazıldığı kabul edilen, on üç bölümlük kısa bir metindir. Yazarı Sun Tzu'nun gerçekten yaşayıp yaşamadığı tartışmalıdır; kitabın kendisi ise iki bin beş yüz yıldır okunuyor.
Bugün en çok askerler değil, yöneticiler ve müzakereciler okuyor. Sebebi şu: kitabın merkezinde savaşmak değil, savaşmak zorunda kalmamak vardır.
Savaşmadan kazanmak
1. "Düşmana savaşmadan boyun eğdirmek, maharetin doruk noktasıdır."
2. "Mükemmellik, her savaşta çarpışarak kazanmak değildir. En iyi strateji, savaşmadan kazanmaktır."
3. "Dövüş ustası olanlar öfkelenmez, kazanma ustası olanlar korkmaz; akıllılar dövüşmeden kazanır, cahiller kazanmak için dövüşür."
4. "İyi savaşçılar düşmanın ayağına gitmez, düşmanın kendi ayaklarına gelmesini sağlar." (Savaş Sanatı, s. 31)
Bilgi
5. "Başkasını ve kendini bilirsen, yüz kere savaşsan tehlikeye düşmezsin; başkasını bilmeyip kendini bilirsen bir kazanır bir kaybedersin; ne kendini ne de başkasını bilmezsen, her savaşta tehlikedesin." — Kitabın en bilinen pasajı ve üç basamaklı yapısıyla akılda kalanı.
6. "Kendini ve düşmanını iyi tanıyorsan, zafer senin için asla tehlikede değildir." (s. 34)
7. "Dağları, ormanları, dar geçitleri ve bataklıkları bilmiyorsan, silahlı bir güçle manevra yapamazsın. Yerli rehberler kullanmadıkça arazinin yararlarını bilemezsin." — Bilginin yerelliği: harita yetmez, oranın insanına ihtiyaç vardır.
8. "Savaşın beş kuralı vardır: ölçme, değerlendirme, hesaplama, kıyaslama ve zafer. Ölçme değerlendirmeyi, değerlendirme hesaplamayı, hesaplama kıyaslamayı, kıyaslama ise zaferi doğurur."
Görünmek ve gizlenmek
9. "Ben savaşırken herkes taktiklerimi görebilir; fakat hiç kimse asıl zaferin kaynağı olan stratejiyi göremez." — Taktik görünür, strateji görünmez.
10. "En büyük ustalık, zayıf ve beceriksiz görünmektir." (s. 27)
11. "Gücü zayıflık maskesi altına almak, savaş taktik manevrasıdır. Cesareti ürkeklik gösterisiyle örtmek, ilerisi için enerji biriktirmektir."
12. "Kurnazlık ve gizlilik denilen kutsal sanat! Senin sayende görünmez olmayı öğrenip düşmanın kaderini elimizde tutuyoruz."
Ne zaman savaşmamalı
13. "Eşitsen ve gücün varsa savaş. Sayıca az isen mümkünse uzak dur. Durumun parlak değilse mümkünse hemen kaç." — Geri çekilmeyi bir seçenek olarak açıkça yazan az sayıdaki klasikten.
14. "Savaşma arzusu kuvvetli düşmana saldırma." (s. 63)
15. "Disiplin ve sükûnetle düşmandaki düzensizliği beklemek, inisiyatif kullanma sanatıdır." — Beklemeyi bir eylem sayar.
Komuta
16. "Askerlerine kendi çocukların gibi bak; o zaman senin uğruna ölüme seve seve atılacaklardır." (s. 34)
17. "İnsanlar bir kez birleştiler mi, cesurlar tek başlarına ilerleyemez, korkaklar ise tek başlarına geri çekilemez." — Disiplinin iki yönlü işlediğini söyler.
18. "Başarılı bir hareket, başına vurulduğunda kuyruğuyla, kuyruğuna vurulduğunda başıyla karşılık veren hızlı bir yılan gibi olmalıdır." — Örgütlü bir yapının nasıl davranması gerektiğine dair kitabın en görsel benzetmesi.
Türkçede hangi çeviri?
Savaş Sanatı'nın Türkçede çok sayıda baskısı var ve aralarında ciddi fark bulunuyor. Çince aslından yapılmış, açıklamalı (şerhli) baskıları tercih edin: metin çok kısa olduğu için, açıklama olmadan bazı bölümler havada kalır.
Kapanış
Kitabın bugün hâlâ okunmasının sebebi, savaş anlatmaması. Anlattığı şey şudur: çatışmaya girmeden önce ölç, bilgi topla, zamanlamayı bekle ve mümkünse hiç çatışma. Bu, iki bin beş yüz yıl önce olduğu kadar bugün de geçerli.
