Viktor Emil Frankl (1905-1997), Viyanalı nörolog ve psikiyatrdır. İkinci Dünya Savaşı'nda ailesiyle birlikte toplama kamplarına gönderildi; karısı, annesi ve kardeşi öldürüldü, kendisi sağ kaldı. Kamp deneyimini ve ondan çıkardığı psikoterapi yaklaşımını İnsanın Anlam Arayışı (1946) kitabında anlattı.
Kurduğu yaklaşıma logoterapi denir: insanı asıl harekete geçiren şeyin haz ya da güç değil, anlam olduğu fikri. Aşağıdaki sözler bu kitaptandır.
Son özgürlük
1. "İnsandan her şey alınabilir, bir şey dışında: verili koşullarda kendi tavrını seçme özgürlüğü." (İnsanın Anlam Arayışı — kitabın en bilinen cümlesi)
2. "Uyaran ile tepki arasında bir boşluk vardır; o boşlukta tepkimizi seçme gücümüz yatar." (Frankl'a atfedilen ünlü söz; kitapta bu biçimde geçmez ama düşüncenin özetidir.)
3. "Acıyı ortadan kaldıramadığımızda bile, ona karşı tavrımızı seçebiliriz." (Aynı kitap)
Anlam
4. "Yaşamak için bir 'neden'i olan, hemen her 'nasıl'a katlanır." (Nietzsche'den alıntılar ve kitabın ana fikri yapar.)
5. "Hayatın anlamını sormak yerine, hayatın bize sorduğu soruya cevap vermeliyiz." (İnsanın Anlam Arayışı)
6. "Anlam aranmaz, karşılaşılır: bir işte, bir insanda ya da katlanılan bir acıda." (Logoterapinin üç yolu)
7. "Başarıyı hedeflemeyin: ne kadar hedeflerseniz o kadar kaçar. Mutluluk gibi o da bir yan üründür." (Kitabın önsözlerinden)
Acı
8. "Acı, anlam bulduğu anda acı olmaktan çıkar." (İnsanın Anlam Arayışı)
9. "Kampta gördüğüm şu: son diliminin ekmeğini başkasına veren insanlar vardı; bu bile insanın seçebileceğini kanıtlar." (Kamp bölümü)
10. "Umutsuzluk, anlamsız acıdır." (Logoterapinin formülü: umutsuzluk = acı − anlam)
Sorumluluk
11. "Özgürlük, sorumluluğun yalnızca yarısıdır; bu yüzden Batı Yakası'na da bir Sorumluluk Heykeli dikilmeli." (İnsanın Anlam Arayışı'nın kapanışı)
12. "Şimdi yaptığınızı, ikinci kez yaşıyormuşsunuz ve ilkinde yanlış yapmışsınız gibi yapın." (Logoterapinin en çok alıntılanan ilkesi)
13. "İnsan kendini gerçekleştirmeyi ancak kendini unuttuğunda başarır." (Kitabın logoterapi bölümü)
İnsanın doğası
14. "İnsanı tanıyoruz artık: gaz odalarını icat eden de insandır, dua ederek o odalara giren de." (Kitabın son bölümü)
15. "Kampta bizi ayakta tutan şey, geleceğe dair bir beklentiydi; geleceğini kaybeden çöküyordu." (Kamp bölümü)
16. "İnsan, kendi koşullarının kurbanı değil, onlara verdiği cevabın sonucudur." (Logoterapinin temel tezi)
17. "Nevroz çağımızda çoğu kez bir anlam boşluğundan doğar." (Varoluşsal boşluk kavramı)
18. "Yaşlanmaktan korkmayın: geçmiş, kimsenin elinizden alamayacağı dolu bir ambardır." (Kitabın iyimser kapanış fikri)
Okurken
Kitap iki bölümdür: birincisi kamp anlatısı, ikincisi logoterapinin özeti. Anlatı bölümü tek oturuşta okunur; ikinci bölüm daha teknik ama kısadır.
Kapanış
Frankl'ın söylediği şey teselli değil, sorumluluktur: koşulları seçemezsin ama onlara vereceğin cevabı seçersin. Bu cümleyi kampta sınamış olması, ona ağırlığını veriyor.
